گويش سنگسری

گويش سنگسري:
گويش سنگسري يكي از گويش هاي اصيل ايراني است كه با توجه به ساختمان دستوري و مشابهت واژگان و صرف افعال با زبان فارسي باستان قرابت نزديكي دارد،.از اين نظر ويژگيهاي بازمانده از زبان فارسي باستان دراين گويش از جمله ويژگيهاي دستوري در فعلها، وندها،ضميرها،قيدها،تركيبات و تشبيهات و...مي تواند بخش هاي تاريكي از سير تحول و تطور زبان فارسي را بازنماياند.
همچنين بسياري ازواژه هاي سنگسري و يا ريشه آن را مي توان در زبان فارسي باستان،زبان اوستايي و زبان هاي پهلوي اشكاني و... يافت كه اين امر حكايت از اصالت ترديد ناپذير اين گويش و ديرينگي آن دارد.
اين گويش علي رغم سير تحول و تطور زبان فارسي و ورود واژه هاي عربي،انگليسي ونيزمجاورت با گويش هاي ديگر وگسترش وسايل ارتباط جمعي ، هنوز اصالت خود را حفظ كرده است و واژه هايي زيادي از اين گويش مي تواند جايگزين مناسبي براي كلمات خارجي بوده و در اين راستا در غناي زبان فارسي نقش موثري داشته باشد.


جدول زير الگويی است برای آوانگاری گويش سنگسری و اميدوارم دوستانی که به اين مبحث علاقه مند هستند با نظر و پيشنهاد خود در تصحيح و تکميل اين جدول مشارکت داشته باشند.


آوانگاری ( شيوه تطبيق حروف)
معادل فارسي نشانه آوايي شاهد آوانوشت

1 اَ a اَسم [اسب ] asm
2 اِ e كِ [خانه ] ke
3 آ ā آينـْه [آدينه،آيينه] āynē
4 اُ o اُرسو [عروس] orsu
5ْ (ساكن ملفوظ) Ә = ē بالْه [بيل ] bālē
6 او u توم [تخم،بذر ] tum
7 اُو [مصوت مركب اُ+و] ow تُو [تب،تاب] tow
8 وُ [ اوي كشيده] ū كوُر [نابينا،كور] kūr
9 ب b بْتوم [شكم ] bētum
10 پ p پَش [پشم ] paš
11 ت، ط t تَم [بخار] tam
12 ج j جيجا [جوجه ماكيان و پرندگان ] jijā
13 چ č چَش [چشم] čaš
14 ح ، ه h هَلوُم [پرتگاه] halūm
15 خ x خاك [خواهر ] xāk
16 د d دُت [دختر ] dot
17 ر r رَز [باغ ] raz
18 ژ ž ژْن [همسر ] žēn
19ز ، ذ ،ض،ظ z زْنافَر [كم ، ناچيز ] zēnāfar
20س ، ث ، ص s سور [سرخ] sur
21 ش š شْكِيين [زن] šēkeyin = žēkeyin
22 ق ، غ q قَلِي [قلعه] qaley
23 ف f فَلَق [گام تند ] falaq
24 ك k كَرك [مرغ خانگي ] kark
25 گ g گوُت [سياه چادرعشايري] gūt
26 ل l لَت [صخره صاف،كتك ] lat
27 م m مُي [مادر] moy
28 ن n نَنو [گهواره] nanu
29 ايـ i ايبند [پيوسته] iband
30 ي y يا لْه [بزرگ ] yālē
31 و v وارَش [باران] vāraš




نسبت هاي خويشاوندي در گويش سنگسري

فارسي سنگسري آوانگاري لاتين
مادر مُي moy
پدر پْشِ pēše
پسر پور pur
دختر دُت dot
عمو آمي āmi
دايي هالي hāli
خاله ماكا mākā
عمه اَممْه ammē
پدر بزرگ مَس بابا masbābā
مادر بزرگ مَس تْنَ Mastēna = massēna
برادر بْرِ bēre
خواهر خاك xāk
زن(همسر) ژْن žēn
زن ژْكِيين = شْكِيين žēkeyin= šēkeyin
زنان ژين ني žinni
شوهر شوي šuy
مرد مْركِيين mērkeyin
مردان ميرد mird
پدر شوهر شو پْشِ šupēše
پدر زن ژْن پْشِ žēnpēše
مادر شوهر شو مُي šumoy
مادر زن ژْن مُي žēnmoy
برادر شوهر شو بْرِ šubēre
برادر زن ژْن بْرِ žēnbēre
خواهر شوهر شو خاك šuxāk
خواهر زن ژْن خاك žēnxāk
زن عمو آم ژْن āmžēn
پسر عمو آم پور āmpur
دختر عمو آم دُت āmdot
زن دايي هال ژْن hālžēn
پسر دايي هال پور hālpur
دختر دايي هال دُت hāldot
شوهر خاله ماكا شوي mākāšuy
پسر خاله ماك پور mākpur
دختر خاله ماك دُت mākdot
شوهر عمه اَممْه شوي ammēšuy
پسر عمه اَممْه پور ammēpur
دختر عمه اَممْه دُت ammēdot
نوه پسري پور زِ purze
نوه دختري دْتَر زِ dētarze
خواهر زاده خاكَر زِ xākarze
برادر زاده بْرار زِ bērārze
زن پدر(بابا) پْشِر ژْن pēšeržēn
پسر شوهر شو پور šupur
دختر شوهر شو دُت šudot
پسر زن(همسر) ژْن پور žēnpur
دختر زن(همسر) ژْن دُت žēndot
هوو اُزني ozni
باجناق باجْه bājē
جاري يِري yeri
عروس اُرسو orsu
داماد زوُمِ zūme
ماما مَس مُي mas moy
زن و شوهر ژْن ،شوي žēn,šuy
خواهر و برادر خاك،بْرِ xāk,bēre
برادر ناتني جْوازِ بْرِ jēvāze bēre
خواهر ناتني جْوازِ خاك jēvāze xāk
پسر و پدر پور پْشِ pur pēše
مادر و دختر مُي دُت moy dot

/ 2 نظر / 429 بازدید
ستار

سلام وبلاگه جالبيه فقط يه مقدار دير به دير اپديت ميشه

ليلی

سلام / منو که ميشناسی / ليلی افشاری / سری به من بزن اگه خواستی بلينکمت