جشن تيرگان

امشب مصادف است با شب تيرمويي سيزده يا سيزدهم(تيرگان) از ماه تير در گاهنماي سنگسري.     در اين گاهنما هر سال دارای دوازده ماه سی روزه است که عبارتند از : ۱ـ مس مو ۲ـ د مو ۳ـ گوجو ۴ـ نوسال ۵ ـ کورچ ۶ـ سيا مو ۷ـ اوريا  ۸ـ تيرمو  ۹ـ مردال مو ۱۰ـ شروره مو ۱۱ـ ميرونه مو ۱۲ـ آونه مو  و پيتک يا پنج روز اضافه. و ماه تير در جايگاه اصلی خود يعنی آبان فعلی که فصل بارش های فراوان است قرار دارد. سنگسريها روز تيرگان از ماه تير را تيرمويی سيزده مي‌خوانند و آن را جشن می گيرند.      در اين شب علاوه بر شب چره يعـني انار و انگور و سنجد و بادام و تخمه و امثال آن، سنگسريها به مناسبت سيزده، پلوي مخصوصي تهيه مي‌كنند که حتما بايد داراي سيزده جزء از برنج، گوشت، چغندر، سبزي، عدس، نخود، هويج و ... باشد که آن را سيزده چي گويند. همچنين در اين شب بازار شب نشيني و خواندن ديوان حافظ داغ است.                                                                      ديگر مراسم اين جشن آن است كه كودكان روز قبل به باغات اطراف مي‌روند و چوبدست و تركه هاي بلندي فراهم مي كنند، و با فرو رفتن آفتاب لب از سخن مي‌بندند و روز سيزدهم در سپيده‌دم خانه ها را ترك گفته و همهمه كنان به عابرين حمله‌ور مي‌شوند و با چوب‌دستهاي خود به آنها ضربه مي‌زنند. عابرين نيز از خود عكس‌العملي نشان نمي‌دهند زيرا سنگسريها معتقدند كه اين ضربه ها باعث طول عمر و بقاي تندرستي و رفع رنج و بيماري مي‌شود. كهنسالان نيز قبل از سرزدن آفتاب از خانه بيرون مي‌روند و مقداري از آب چشمه‌سارهاي اطراف سنگسر را در ظرفي ريخته و به خانه بر‌مي‌گردند. همه افراد خانواده براي بهره مندي از سلامتي از اين آب مي‌نوشند و اين كار را شگوني يعني فرخنده فالي مي‌دانند. *

با اينكه امروزه بعضي از مراسمات اين جشن نظير لال بازي كودكان به فراموشي سپرده شده اما هنوز هم شام شب سيزده همراه با شب نشيني، تفال و ... در سنگسر رايجه.                             زنده‌ياد كيانوش علاقه زيادي به اين جشن ملي  داشت و آن را نشانه‌هايي از نفوذ عميق فرهنگ آريایي در دل و جان سنگسريها مي‌دانست. هم او بود كه هر سال پيگير تهيه غذاي شب سيزده بود و به مادر اصرار مي‌كرد كه حتما سيزده جزء غذا تكميل شود. او بود كه فاميل را دور هم جمع مي‌كرد و بساط شب نشيني و تفال را به راه مي‌انداخت. حالا ديگه كيانوش نيست و امشب دومين شب سيزده اي است كه جاي كيانوش در ميان ما خاليه و البته ديگه دل و دماغي براي این کار براي ما نمونده.

* اعظمي سنگسري، چراغعلي، جشنهاي ملي سنگسر

/ 3 نظر / 17 بازدید
فاطمه از آلمان

دورد بر شما خوشحالم و سپاسگزار ازاينکه با نوشتن مطالبی شنيدنی از فرهنگ ايران زمين . يادی از کيانوش عزيز ميشود. روحش شاد و يادش گرامی باد هميشه شاد و سبز باشيد.

sokharoo

بسيار جالب و مفيد به فايده بود تشکر ميشود

ذوالفقار

با سپاس از شما اميدوارم با به روز بودن نسيم سنگسر هميشه هم جشنهای ملی و تاريخ و فرهنگمان را پاس بداريم و هم يادی از همه عزيزانی کنيم که در راه حفظ و رشد و توسعه بنای ادبی و فرهنگی سرزمین مادریمان تلاش کردند. روح کيانوش عزيز قرين رحمت حق. پيروز باشيد و شادکام